Article Information

Article Title: مارتین لوتر با دو شخصیت متضاد  

Author: Faramarz Tabesh

ISNI: 0000 0005 2737 2290

Affiliation: Founder and Director, Research Institute Andishe Online Germany (AOG)

ISNI: 0000 0005 2724 714X | Ringgold ID: 823032

Research Institute Andishe Online Germany | ISSN: 3056-4476

Language: Persian-Farsi

Article Type: Interdisciplinary Sciences (also known as Integrative Sciences)

Keywords:

Ontology, Cognitive Discussion, Scientific Analysis, Conceptual Misconceptions, Epistemology, Interdisciplinary Critique, Philosophy of Mind.

Publication Dates:

Persian (Revised Edition): Published on March 03, 2019

English, German, French and Spanish:

Archive Code: AOG-2025-FA | Encoded Title String: lhvjdk g,jv fh n, aowdj ljqhn

شایانِ توجه است که ما در پژوهشکدهٔ اندیشهٔ آنلاینِ آلمان، با هدفِ عربی‌زدایی از زبانِ پارسی، تنوینِ نصب را به‌صورتِ «ن» پارسی می‌نویسیم.

مثال:

ضمناً > ضمنن

مثلاً > مثلن

غالباً > غالبن

تقریباً > تقریبن

در جهان مسیحیت

مارتین لوتر با دو شخصیت متضاد

Martin Luther and His Two Contrasting Personalities

چکیده

این پژوهش به بررسی تحول شناختی و گسست در اندیشه و رفتارهای اجتماعی-سیاسی مارتین لوتر می‌پردازد. مقایسه آثار نخستین لوتر در دوره آغازین اصلاحات دینی (۱۵۱۹–۱۵۲۳) با نوشته‌های دهه پایانی عمر وی، به‌ویژه اثر «درباره یهودیان و دروغ‌های آنان» (۱۵۴۳)، از یک چرخش ۱۸۰ درجه‌ای و شکل‌گیری الگوی شخصیتی دوگانه نشان دارد. لوتر که در ابتدا موضعی روادارانه و اصلاح‌طلبانه داشت، در سال‌های پایانی زندگی به اتخاذ مواضع شدید یهودستیزانه، جانبداری از اشراف علیه قیام دهقانان و تأیید احکام تفتیش عقاید در قبال جادوگران روی آورد؛ افکاری که بعدها مورد سوءاستفاده ایدئولوژیک در آلمان نازی قرار گرفت. مقاله حاضر از منظر تحلیلی-متافیزیکی فرضیه‌ای را مطرح می‌سازد که بر اساس آن، لوتر دارای دو شخصیت یا کارکرد متفاوت بوده است: نخست، شخصیتی متأثر از هدایت باطنی جهت گسست از انحصارگرایی و فساد مالی کلیسای کاتولیک (ترجمه کتاب مقدس و لغو فروش آمرزش‌نامه)؛ و دوم، شخصیتی متکی بر نفسانیت و تعصبات فردی پس از پایان یافتن رسالت اولیه.

چرخش ایدئولوژیک و مواضع خشن لوتر 

با مقایسه تفکرات و سخنان لوتر هنگام نهضت اعتراضی خود علیه کلیسای کاتولیک تا پیروزی آن، با عقاید وی در حدود ده سال آخر زندگی اش، به سهولت می توان یک جهش منفی و تغییر عقیده ۱۸۰ درجه ای را مشاهده نمود. لوتر در مقاله هایی که برای مثال میان سالهای ۱۵۱۹ تا ۱۵۲۳ نوشت، لحنی کاملن ملایم و صلح جویانه و حامی نسبت به یهودیان ابراز داشت. حال آنکه در سالهای آخر عمر خود بشدت بر یهودیان تاخت و با بدترین الفاظ و جملات نژادپرستانه، آنان را به باد انتقاد گرفت. وی در سال ۱۵۴۳، یعنی سه سال قبل از آنکه دیده از جهان بربندد، مبادرت به تالیف کتاب « دربارهٔ یهودیان و دروغ‌های آنها [ نام اصلی ]» نمود و در آن، درباره یهودیان دستورالعملهایی را ارائه داد که پنج قرن بعد، آلمان هیتلری آن دستورات را به بخوبی و بطور کامل به موقع اجرا درآورد. الفاظی را که لوتر در این کتاب مورد استفاده قرار می دهد از دید یک انسان آزادیخواه و معتقد به حقوق بشر در این قرن، بی شرمانه و ضد بشری ارزیابی می شوند. س

لازم به ذکر است که در زمان حکومت هیتلر، این کتاب بارها بچاپ رسید و مورد استفاده وسیع ماموران گشتاپو (گستاپو) و اس اس قرار گرفت. از سال ۱۹۸۰ کلیساهای لوتران از نشر این کتاب و مقالات شبیه آن خودداری ورزیدند . (سند شماره ۲۲)  س

در گزارشی در این باره چنین آمده است:س

 نفرت از دهقانان

 لوتر با این که پیوسته از فیض الهی و رحمت عیسی مسیح دم می‌زد، با توده محرومان جامعه انس و الفت نداشت. در روزگار او طغیان‌های دهقانی، در اعتراض به جور و ستم فئودال‌ها، در غرب اروپا‌ زبانه می‌کشید. لوتر برخلاف توماس مونتزر (۱۴۸۹ - ۱۵۲۵) مصلح دینی بزرگی که در کنار دهقانان قرار گرفت، از اشراف زمین‌دار و حاکمان ستمگر پشتیبانی کرد. لوتر در آغاز قیام دینی خود در مونتسر پشتیبانی دلیر و یاوری پی‌گیر می‌دید، اما وقتی این حامی بزرگ دهقانان فقیر را اعدام کردند،‌ خم به ابرو نیاورد.س

جهالت و بی رحمی

مارتین لوتر همچنین وارث برخی از جهالت‌های کلیسا بود، از جمله احکام بیرحمانه آن در مورد ساحران و اعتقاد کورکورانه به پلیدی ذاتی آنها. به اعتقاد دستگاه تفتیش عقاید، جادوگران،‌ به ویژه زنان جادوگر، می‌توانستند مردم را با آفت‌ها و بلاهای گوناگون و بیماری‌های مخوف آلوده کنند. در قرون وسطی بسیاری از کسانی که به نحوی در برابر جباریت کلیسا قد علم می‌کردند، به بهانه اشتغال به سحر و جادو،‌ به هیمه آتش سپرده می‌شدند. لوتر هم در این قضاوت غیرانسانی تردید نکرد و بارها فرمان داد: «به زنان جادوگر رحم نکنید!» لوتر در سال‌های پایانی زندگی شاهد گسترش افکار و باورهای خود بود. (سند ۲۳ و۲۴ ) س

اعتقاد عمده در باره چنین چرخش حیرت آوری را برخی از محققین در این امر نهفته می بینند که وی تصور می نمود یهودیان به دلیل اشکالات عمده ای که در عقاید و بدعتهای کلیسای کاتولیک بوجود آمده، به مسیحیت روی نیاورده اند و چون عملن مشاهده می نمود که اصلاحاتی که وی در جهان مسیحیت به انجام رسانده است، ثمر داده، از این رو نتیجه می گرفت این امر که آنها هنوز هم راغب به پیوستن به مسیحیت نمی باشند در این واقعیت نهفته است که آنها جماعتی شیطانی هستند، از اینرو باید آنها، خانه ها و اموالشان در آتش سوخته شود! س

دستاوردهای اصلاحی و محدوده پژوهش

با این همه، اصلاحاتی که لوتر برای جهان مسیحیت به ارمغان آورد پایانی بود بر برخی جهالتهای کلیسای کاتولیک که بطور علنی به فروش بهشت مبادرت می ورزید، کتاب مقدس را در پستوهای مخوف کلسیاها پنهان نگاه داشته بود و بر ذهن و مال و جسم پیروان مسیح در اسارتی باور نکردنی حکومت می کرد. اثر دیگری که اصلاحات لوتر بر جهان مسیحیت برجای نهاد آنست که این تفکرات باعث شد که کلیسای کاتولیک و یا حتی ارتدکس نیز به اصلاحاتی مبادرت ورزند. همانطور که گفته شد، ممانعت از فروش بهشت توسط کشیشان و یا رد این عقیده که همه یهودیان در مصلوب شدن مسیح شریک هستند از آن جمله می باشند.س

مارتین لوتر در ۱۸ فوریه ۱۵۴۶ در ۶۲ سالگی درگذشت و در کلیسای ویتنبرگ در شمال کشور آلمان به خاک سپرده شد.س

باید توجه داشت هدف در این نوشتار تحقیقاتی ورود کامل و عمیق به هر یک از اِلمِنتهای ساختار جهان مسیحیت نیست و نمی تواند باشد. اصولن چنین امری نه تنها در یک کتاب بلکه در صدها جلد کتاب میسر خواهد بود و بدیهی است این امر در حیطه قدرت هیچ محققی به تنهایی نخواهد بود. لذا در گشت و گذار در شاخه پروتستان به همین مقدار اکتفا  می شود. س

یک تئوری با اساس

در ادامه مطلب از جهت اهمیت موضوع، بد نیست اینبار از زاویه ای دیگر و با دقتی بیشتر آن حادثه معنوی را زیر ذره بین برده آنالیز نماییم.س

به عقیده من از نقطه نظر متافیزیکی نیز می توان زندگی پولس و لوتر را بطرز قابل فهم تری ارزیابی نمود. س

همه محققین مسیحیت می دانند که مسیح در راه دمشق، روحن با پولس رسول که در آن موقع یکی از اعضای شورای عالی یهود و از شکارچیان مسیحیان بود، تماس حاصل نمود و وی را دگرگون کرده به یک چرخش ۱۸۰ درجه ای راغب نمود. به عقیده من این عمل در لوتر بطور وارونه صورت گرفته است. این بدان مفهوم است که چون خود مسیح قائل به اصلاحاتی در جهان مسیحیت بوده است، با شخص مستعدی چون لوتر ارتباط روحی برقرار نموده، وی را از آنچه باید بشود آگاه کرده و در سختیها حمایت نموده است تا کار به انجام رسد. پس از آن، این ارتباط روحی که لوتر آن را به شکل الهامات روحانی درک می نموده قطع شده است، زیرا کار اصلی به انجام رسیده بود. درست به همین دلیل است که در آن زمان، سخنان و اظهارات و موعظه های لوتر سرشار از محبت و مهربانی و در ضمن صلح جویانه است و آزادی را برای همگان می خواهد نه برای قومی خاص. س

لوتر در ابتدای کار، یک اصلاح گرا و مصلح مسیحیت بشمار می رفت، گویا ماموریت داشت تا امر خطیری را به انجام رساند. بررسی عقاید وی قبل از پیروزی در کار خود و رساله های بعدی او، دو شخصیت بسیار متفاوت را به ما نشان می دهد. شخصیت اولیه وی که همه ابنای جهان را در مقابل خدا مساوی می داند و کسی را برتر از دیگری    نمی بیند و شخصیت متاخری که بسیار کوچک بین ، تنگ نظر و خشکه گرا و بی رحم است و دستور کشتار یهودیان، آتش زدن منازل آنها و به تاراج بردن اموالشان را صادر می کند. س

همانطور که قبلن هم اظهار شد، لوتر بیشتر از هر چیز ماموریت داشت تا حداقل دو امر را در جهان مسیحیت به انجام رساند. اول آنکه کتاب مقدس را از کنج زیرزمینهای مخوف و مهر و موم شده واتیکان (در واقع سریر مقدس) بیرون کشیده ترجمه نماید و با این کار خود به همه مسیحیان جهان اجازه دهد تا آن را به زبان خود ترجمه نموده بدون وساطت فرد دیگری، مطالعه و درک نمایند. این امر خود ، وابستگی ناگسستنی مسیحیان به کشیشان جاه طلب آن زمان را گسست. دوم آنکه با اعتراض خود که به ثمر هم رسید، فروش بهشت و ملکوت اعلی توسط اسقفها و کشیشان را منقطع ساخت. مابقی آنچه وی در زمانهای بعد به انجام رساند چندان به نفع ماهیت واقعی مسیحیت نبود.س

طبق آنچه من از ساختار جهان هستی و نحوه عملکرد آن آموخته و درک نموده ام ، چنین به نظر می آید، همانطور که گفته شد خود عیسی مسیح راغب به ایجاد اصلاحاتی در دین مسیحیت بوده است. از اینرو در اوایل کار تا به انجام رسیدن آن، از طریق روحی، بطور مستقیم با لوتر در تماس بوده است. از آنجا که روح قوی تر می تواند روح ضعیف تر را کاملن تحت کنترل درآورد، عیسی از طریق وی، خواست خود را به انجام می رساند و پس از آن، این ارتباط به آن شکل خاص خود گسسته شده، لوتر با روح و نفس و اعتقادات خود تنها گذاشته می شود تا مانند همه ابنای بشر ادامه حیات دهد. س

برای اثبات این امر کافی است که تعلیمات عیسی را که همگی در مسیر صلح و دوستی و مهربانی است با عقاید اولیه و موخرتر لوتر مقایسه کنیم. با این وصف می توان دو لوتر متفاوت را یافت. یک لوتر با همراهی باطنی مسیح و یک لوتر با عقاید خشکه گرایانه و افراطی شخصی خود او. س